Mitt eigið net

Sókrates beitti gjarnan nafngiftum á borð við „fasista“ og „talibana“ til að vanda sérstaklega til rökræðu sinnar.

Tilgáta: Hvar sem orðið „fasismi“ sést í fyrirsögn pistils veit það á vel ígrundaða og réttsýna ritsmíð, sem getur af sér ekki síður frjósama og vandaða umræðu. Þar dregur enginn taum fastmótaðra skoðana á kostnað málefnalegrar greiningar, heldur kappkostar hver og einn að meðtaka inntakið í innleggjum mótpenna sinna, bræða með sér hvort þeir hafi mögulega nokkuð til síns máls, svara þeim gagnort og án þarflauss kvabbs, og allra síst láta upplifun sína á persónu, framkomu eða ritstíl nokkurs andstæðings þvælast fyrir sókninni að kjarna málsins. Menn draga fram það besta hver í öðrum og hafa allir sóma af. Svona vönduð netspjöll eru réttnefnd skoðanaskipti vegna þess hve algengt er að þátttakendur láti sannfærast af gæðum mótrakanna og skipti um skoðun.

Hliðartilgáta: Svipað gæðamerki er orðið „talíbani“.

Laustengd tilgáta: Hver sá sem vekur athygli á málvillum og fljótræðis-stafsetningu andmælenda sinna í opinberri umræðu gerir það einatt af stökustu hjálpsemi og góðvild, allsendis yfirlætislaust og síður en svo til að koma á þá ómálefnalegu höggi. Hann verður maður að meiri fyrir viðvikið.

… í Þýskalandi. Það hefur ekki verið svona lágt síðan 1992. Allt í rífandi gangi bara.

Hér á landi er atvinnuleysi komið upp í 1% í apríl … og meira að segja upp í 1,3% á meðal kvenna. Hér er bersýnilega allt að koðna niður. Nú getur ekkert bjargað okkur nema Evrópusambandið.

Stundum tekst forsíðuhönnuðum alveg sérstaklega vel upp.

Þessi mynd gæti bara ekki verið betri.

Það rann upp fyrir öðrum hvorum okkar bræðranna (man ekki hvorum) að Berlusconi, sem hefur líkt sjálfum sér við bæði Napóleon og Jesú í sömu vikunni, er eins og Zaphod Beeblebrox með færri höfuð.

(Þeir sem ekki þekkja Zaphod Beeblebrox verða bara að fara á mis.)

Ég brá mér í Bláfjöll í dag að kenna bróðursyni mínum á skíði. Þar voru þúsundir manna í blíðskaparveðri og ég hafði gaman af. Furðulega langt er síðan ég renndi mér síðast á snjó.

Ennþá lengra er síðan ég lék síðast bingó. Sjálfsagt er það engin tilviljun. Bingó er, að mig minnir, sálardeyðandi leiðinlegt.

Samt leyfist þjóðinni að skemmta sér á skíðum á þessum degi … en landslög banna bingó.

Ef þingmönnum hefði hugkvæmst fyrir áratugum að banna skíðaíþróttir á föstudeginum langa, þá þætti íhaldssömu fólki frámunaleg frekja og kjánaskapur að einhverjar demonstrerandi ótuktir færu bara samt á skíði upp í opið geðið á valdstjórninni.

En fyrst þetta er ekki nú þegar í lögum dytti engum í hug að banna skíðaíþróttir á föstudaginn langa, þótt þær séu vinsæl skemmtun sem afvegaleiðir hjörðina frá tilhlýðilegu helgihaldi — a.m.k. meira en bingó megnar nokkurn tíma.

Eins, ef þingmenn hefðu ekki bannað bingó fyrir áratugum hefði varla nokkur maður metnað fyrir því að meina fólki bingóspil í dag.

En fyrst bannið er nú þegar í lögum þykir íhaldssömu fólki frámunaleg frekja og kjánaskapur að einhverjar demonstrerandi ótuktir haldi bara samt bingó upp í opið geðið á valdstjórninni.

Þetta minnir á fyrrnefndan bróðurson minn. Þegar hann er vakandi vill hann engan veginn fara að sofa. Þegar morgnar vill hann fyrir enga muni fara á fætur. Þegar hann á að fara í bað viðhefur hann borgaralega óhlýðni. Svo vill hann ómögulega koma upp úr. Óbreytt ástand er fyrir öllu.

En hann þröngvar ekki breytingafælni sinni upp á aðra, segir ekki öðrum hvað þeir mega og mega ekki gera. Og þó svo væri — þá er hann sex ára. Löglega afsakaður.

Kjánaleg og þarflaus löggjöf sem hvorki er fylgt né framfylgt rýrir virðingu okkar allra fyrir lögunum.

Mig langar að vera tættur í sundur og partarnir notaðir af öðrum.

Endurorðum það. Ég vil að allt nýtilegt úr mér verði haft öðrum til gagns þegar ég dey, hvort sem er til ígræðslu eða rannsókna. (Kannski ekki til átu, það gæti truflað mína nánustu. Sjálfur myndi ég varla kippa mér upp við það, þótt ég glaður vildi.)

Það kom mér á óvart að það er ekki til neinn listi hjá hinu opinbera sem hægt er að skrá sig á til að gefa þann vilja til kynna. Það er hægt að hafa svona lítið „ORGAN DONOR“-spjald (varúð, PDF-tengill) í veskinu — og það er um að gera — en það er bara ábending og hefur ekkert lagalegt gildi. Ákvörðunin er aðstandenda. Við getum tjáð vilja okkar en ekkert knýr þá til að fara eftir því. Furðuoft gera þeir það ekki.

Mætti ekki bæta þessu í þjóðskrá? Það er kannski til of mikils mælst, þar sem Hagstofan ræður enn ekki við að rúma fleiri en þrjátíu stafi í nafni. Þorgerður Sigurlína Sveinbjörnsdóttir verður enn að sætta sig að heita Þorgerður Sigurlína Sveinbjörn í þjóðskrá. Það er þá kannski bjartsýni að ætla að bæta við einum já/nei/ekkiljóst-dálki. Og kannski fyndist Persónuvernd það líka alveg ótækt.

Ágúst Ólafur Ágústsson leggur til að hafa þessar upplýsingar á ökuskírteinum. (Ákveðnir gallar þar: ekki allir hafa ökuskírteini. Sumir mega ekki einu sinni hafa það.)

Sumir læknar leggja til að ætlað samþykki sé látið gilda, þ.e. að nota megi líffærin úr öllum sem deyja nema þeir hafi sérstaklega tekið hið gagnstæða fram. Þetta gildir til dæmis á Spáni, í Belgíu og í Austurríki. Væntanlega yrði rifist svolítið yfir slíkri tillögu.

Í öllu falli mætti gjarnan gera kerfið skýrara en það er núna. Það er illþolandi tilhugsun að líffæraþegar deyi eða bíði endalaust langveikir og þjáðir, á meðan líffæri fara í súginn þótt eigendur þeirra hefðu alveg verið til í að gefa þau, ef þeir hefðu hugsað út í að láta það í ljós.

Haldið þið að við séum eitthvað skárri?

Munar nokkuð nema fáeinum árum?

Menntamálaráðherra er að missa það. Nú stendur til að segja í lögum að starfshættir grunnskóla skuli mótast af:

„umburðarlyndi, jafnrétti, lýðræðislegu samstarfi, ábyrgð, umhyggju, sáttfýsi og virðingu fyrir manngildi.“

Frumvarpið hefur vitanlega tendrað bál illdeilna, enda hrein brjálsemi, hatrömm aðför að rótgrónum hefðum þessa lands.

Sem betur fer hafa réttsýnir menn sameinast um að skera upp herör gegn því að þessi ókjör megi verða að lögum.

Þeir sjá glöggt hvílíkt óheillaskref það yrði, að taka upp ofangreind siðgæðisviðmið.

Ég er ekki að skálda þetta upp.

Fréttablaðið birti í gær flennistóra frétt með fyrirsögninni „Vantrú vill Lofsönginn burt.“ Þar er vitnað í Matthías Ásgeirsson, formann Vantrúar, í þá veru að þjóðsöngurinn sé ótækur. Vísað er í þetta á forsíðu líka, með fyrirsögninni „Vilja nýjan þjóðsöng.“

Blaðamaður gætir þess vandlega að láta þetta tvennt ekki koma fram (sjá pistil Matthíasar):

1. Matthías vakti ekki máls á þessu heldur tók undir með blaðamanni um það.
2. Matthías lagði áherslu á að það væri ekki á dagskrá að berjast gegn þjóðsöngnum og að slík umræða kæmi málstað félagsins bara illa.

Samt er samtalið sett fram sem frétt um að Matthías hafi blásið til herferðar gegn þjóðsöngnum. Það er varla óvart.

Það er víst betra að vara sig þegar Freyr á Fréttablaðinu hringir.

Faðir Abraham ónáðaður við dráp sonar síns.

Fulltrúi guðs meðal manna, sr. María Ágústsdóttir, kveður mig eiga í vandræðum með kærleikann:

„Án elskunnar til Guðs er erfitt að koma fram við fólk af kærleika.“

„Að elskan til Guðs er undanfari, forsenda, elskunnar til náungans er hins vegar ljóst af bæði textanum úr 5. Mósebók og guðspjallinu, Mk 10.17-27.“

Þar fór í verra. Þetta er víst bara einhver uppgerð í mér.

Það er skemmtilega bíræfið, þegar spyrða á náungakærleik saman við guðstrú, að vísa í Mósebækurnar því til sönnunar. Óvíða í Biblíunni er kærleiksboðun guðsins eins vemmilega á reiki.

• Í fyrstu Mósebók skipar guðinn Abraham að drepa ungan son sinn, Ísak. Hann stöðvar hann á elleftu stundu…
• … en því láni er ekki að fagna í annarri Mósebók. Þar drepur guðinn hvern einasta frumburð í Egyptalandi — jájá, guð kristinnar trúar drepur lítil, alsaklaus börn — fyrir misgjörðir Faraós.
• Í þeirri þriðju lýsir hann nokkur afbrot „dauða verð,“ meðal annars kynmök á meðan á blæðingum stendur, spásagnir, og að „lastmæla nafni Drottins.“ Fyrir þá óhæfu er skylt að grýta menn til bana.
• Í þeirri fjórðu fyrirskipar guðinn að ef giftur maður verður afbrýðisamur — þ.e. bara grunar konu sína um framhjáhald, án neinna sannana — þá skuli hún neydd til að drekka drullumall, vígt vatn blandað mold úr gólfinu. Ef hún veikist telst sekt hennar sönnuð og hún á skilið að vera fársjúk og ófrjó um alla ævi.
• Í fimmtu Mósebók — þeirri sem sr. María hefur til sannindamerkis um forsendur mannlegs kærleiks — heyja Ísraelsmenn stríð með fulltingi guðs síns á hendur nokkrum borgum „með því að gjöreyða hverja borg að karlmönnum, konum og börnum“ og eigna sér „ránsfenginn“ sem eftir verður innan um blóði drifin barnalíkin.

Það er auðvitað morgunljóst að mér reynist „erfitt að koma fram við fólk af kærleika“ án þess að elska þennan dyggðum prýdda guð.

Mörgum mislíkar að svona atriði séu dregin saman, finnst það óþægilegt og ókurteist, einhver þarflaus ótuktarskapur. En þegar guðstrúin er sögð vera ómissandi undirstaða siðferðis okkar og kærleiks, þá koma voðaverk guðsins málinu sannarlega við. Biblían rekur þau kinnroðalaust, jafnvel með stolti; „Guð er mikill.“

Nú er komin út ný þýðing, lagfærð til að falla betur að nútímanum. Þar eru komin „systkin“ í stað „bræðra,“ svona eins og þýðendur hafi ákveðið: „skítt með barnadrápin, það má standa, en kynjaslagsíðan — hún skal út!“

Þetta er hjákátlegt og ofleikið og glórulítið — en það virðist vera gert af algerri einlægni og sannfæringu, af því tagi sem getur aðeins orðið til ef heilaþvotturinn hefst snemma og af krafti.

Að eitra viljandi huga ungra barna með þessum forneskjulegu hryllingssögum er … almennt bara talið allt í lagi.