Mitt eigið net

Afsakið að þetta sé ekki á íslensku — mér finnst ég ekki alveg þess umkominn að snara því.

If you can keep your head when all about you
  Are losing theirs and blaming it on you,
If you can trust yourself when all men doubt you
  But make allowance for their doubting too,
If you can wait and not be tired by waiting,
  Or being lied about, don’t deal in lies,
Or being hated, don’t give way to hating,
  And yet don’t look too good, nor talk too wise:

If you can dream—and not make dreams your master,
  If you can think—and not make thoughts your aim;
If you can meet with Triumph and Disaster
  And treat those two impostors just the same;
If you can bear to hear the truth you’ve spoken
  Twisted by knaves to make a trap for fools,
Or watch the things you gave your life to, broken,
  And stoop and build ‘em up with worn-out tools:

If you can make one heap of all your winnings
  And risk it all on one turn of pitch-and-toss,
And lose, and start again at your beginnings
  And never breath a word about your loss;
If you can force your heart and nerve and sinew
  To serve your turn long after they are gone,
And so hold on when there is nothing in you
  Except the Will which says to them: “Hold on!”

If you can talk with crowds and keep your virtue,
  Or walk with kings—nor lose the common touch,
If neither foes nor loving friends can hurt you;
  If all men count with you, but none too much,
If you can fill the unforgiving minute
  With sixty seconds’ worth of distance run,
Yours is the Earth and everything that’s in it,
  And—which is more—you’ll be a Man, my son!

— Rudyard Kipling

Stýrivextir á Íslandi eru í dag 15,5%.

Þetta er auðvitað til þess að stemma stigu við þeirri óhóflegu þenslu og einkaneyslu sem framundan er.

Ísland rambar á barmi gjaldþrots. Það er ljóst að hugmyndakerfi kapítalismans og frjálshyggjunnar eru fallin. Staða Íslands og álfunnar allrar sannar að ekkert hagkerfi þolir óhefta þenslu. Það er einnig ljóst að það hávaxna fólk sem hingað til hefur haldið um stjórnartaumana er ekki hæft til starfans.

Fjarvera lágvaxinna í efnahagsmálum hefur lengi verið áberandi, enda hafa áherslur lágvaxinna ekki þótt eftirsóknarverðar. Áhættumeðvitund, áherslur á langtímaávinning og samfélagslegan ávinning og gagnsæi þóttu of hamlandi viðhorf á útrásartíma. Hástemmd áhættusækni, oft kennd við víkinga, með skammtímaávinning fyrir einstaklinga að markmiði var það sem gilti. Þessi sömu gildi hafa nú valdið versta efnahagsástandi í manna minnum.

Lágvaxtarfélag Íslands krefst þess að valdhafar landsins dragi hlutaðeigandi til ábyrgðar vegna núverandi stöðu efnahagsmála. Til þess að raunhæf lausn finnist á vandanum þarf að greina og fjalla um orsakirnar. Aðeins útfrá ítarlegri könnun á orsök og afleiðingu er hægt að finna rétt svör.

Þörfin fyrir að uppfylla alþjóðasamninga um samþættingu líkamshæðarsjónarmiða hefur aldrei verið meiri. Forræði hinna hástemmdu gilda með gróðasjónarmið, fífldirfsku, eiginhagsmunasemi að leiðarljósi verður að linna enda eru þau komin í þrot. Sú uppbygging sem framundan er verður að vera á forsendum og forræði beggja hliða hæðarkúrvunnar. Virk þátttaka hinna lágvöxnu og lágstemmdra gilda er forsenda þess að uppbyggingin geti orðið okkur öllum og komandi kynslóðum til heilla.

Reynslan sýnir að þau ríki sem notið hafa leiðsagnar lágvaxinna í uppbyggingu eftir samfélagslegt hrun, standa betur en önnur. Í ljósi ofangreinds krefst Lágvaxtarfélag Íslands þess að stjórnvöld og þjóðin öll opni fyrir nýja hugmyndafræði, áhættumeðvitaða stjórnunarhætti og skipi nýtt fólk til stefnumótunar, jafnt háa sem lága.

[Fyrirmynd]

… fast í stundarkorn í einu, eftir því hvaða lán Seðlabankinn ímyndar sér að hann sé með þá og þá stundina.

Eigum við ekki einmitt lausar lóðir að bjóða á Miðnesheiði?

Stöð 2 og visir.is fluttu frétt um að Guðbjörg Matthíasdóttir hefði selt stóra stöðu í Glitni „korteri áður en bankinn var þjóðnýttur.“ Þess var getið að viðskiptaráðgjafi hennar væri „náinn vinur Davíðs Oddssonar“ og sonur hennar ynni hjá Glitni.

Þetta hljómar auðvitað illa, enda var það líklega ætlunin.

Vitnað var í viðskiptaráðgjafann um málið, en svör hans ekki skýrð nánar fyrir leikmenn. Guðbjörg reynist hafa átt sölurétt („put option“) á hlutabréf Glitnis, sem varð til í september í fyrra og var að renna út.

Ég ætla að reyna að skýra þetta betur út. En fyrst: ég tengist málsaðilum ekki neitt og veit ekkert um málið nema það sem kemur fram í fréttum. Við Davíð erum fimmmenningar. Ég gæti hafa hitt hann á ættarmóti þegar ég var fjórtán ára. Ég hef takmarkaðar mætur á störfum hans sem seðlabankastjóra, og engan sérstakan áhuga á að bera blak af honum. En ég hef áhuga á að ekki sé villt um fyrir fólki.

Söluréttur er samningur um að einhver megi selja ákveðið mörg bréf á ákveðnu verði, á ákveðnum tíma, ef honum sýnist svo. Útgefandi söluréttarins (mótaðilinn í samningnum) skuldbindur sig til að kaupa á því verði, ef rétturinn er nýttur.

Svona samningur verkar sem eins konar trygging á lágmarksverðmæti bréfanna í ákveðinn tíma: hann er verðlaus á lokadegi sínum ef bréfin eru þá dýrari en sem nemur söluverðinu í samningnum (þá myndi eigandinn bara selja bréfin á markaði frekar en nýta söluréttinn) — en ef bréfin eru ódýrari, þá fyllir samningurinn í mismuninn.

Hlutabréf í Glitni höfðu auðvitað lækkað verulega að markaðsvirði undanfarið ár, líka áður en hann var þjóðnýttur. Í söluréttinum fólust því veruleg verðmæti ef hann yrði nýttur, og engin verðmæti ef hann væri látinn renna út.

Þannig var augljóst — óháð yfirvofandi þjóðnýtingu — að sölurétturinn hlyti að verða nýttur, þótt ekki væri nema til þess að kaupa aftur fyrir sömu upphæð á lægra verði (en á svona tímum er skiljanlegt að setja féð frekar á öruggari stað). Að nýta hann ekki væri eins og að sækja ekki tryggingabætur eftir húsbruna, bara af einhverri gjafmildi við tryggingafélagið. Það væri hreinlega að kasta peningum út um gluggann — í fangið á útgefanda söluréttarins — af engri sérstakri ástæðu. Það væri bara út í hött.

En það sem meira er: jafnvel þótt samningurinn hefði runnið út viku síðar og Guðbjörg þá nýtt hann eftir þjóðnýtingu — þá hefði hún fengið sama verð, það verð sem samningurinn kvað á um.

Guðbjörg græddi þannig nákvæmlega ekki neitt á því að selja „korteri áður en bankinn var þjóðnýttur,“ eftir því sem ég fæ best séð. Tímasetningin hefur þá enga raunverulega þýðingu. Innherjaupplýsingar hefðu ekki breytt neinu, jafnvel þótt hún hefði fengið þær.

Þetta hefði verið hægt að taka fram í fréttinni — en þá hefði ekki verið nein frétt.

(… og hver á nú aftur miðlana sem fluttu þessa frétt?)

Á þessum merkisdegi eru eftirfarandi fréttir mest lesnar á Vísi.is:

• Afturendi Aniston vekur athygli - myndir
• Angelina Jolie þunglynd og sígrátandi - myndir
• Handleggir Madonnu vekja óhug - myndir
• Athyglisverð andlitsförðun Catherine Zeta-Jones - myndir
• Bubbi boðar til mótmæla
• Gallabuxur Katie Holmes gagnrýndar - myndir

Mótmælin sem Bubbi boðar til eru mótmæli gegn heiladauðu góni á fræga fólkið.

(Og þó, kannski las ég þá frétt hratt eða ekki. Athyglin reikaði. Vantaði myndir.)

Mikið var það viðeigandi að snjórinn skyldi koma einmitt í dag.

Eftir Höllu Sólveigu Þorgeirsdóttur, birt í „Háttvirtum þingmanni“, © 2007 Skrifstofa Alþingis

Í leiðarvísi þingsins fyrir nýja þingmenn, „Háttvirtur þingmaður“ (PDF) er að finna þessa klausu um ræðuvinnsluna:

Ræðuritarar upplýsinga- og útgáfusviðs slá ræðuna inn í ritvinnsluskjal eftir upptökunni. Eigi þingmaður texta ræðunnar á tölvutæku formi er æskilegt að hann eða ritari hans sendi ræðutextann til ræðuritunar í tölvupósti á netfangið raedur hjá althingi.is. Jafnvel þótt nokkuð sé vikið frá hinum skrifaða texta við flutning ræðunnar í þingsal sparar það tíma við innslátt, eykur öryggi og flýtir fyrir birtingu hennar á vef þingsins.

Feitletrunin er mín. Af þessu mætti skilja að þingmaður geti hreinlega gert sínar breytingar eftir hentisemi og svo sent breyttan ræðutextann til skráningar. En svo segir í næsta skrefi ræðuvinnslunnar:

Lesarar hlusta á hljóðupptökuna og leiðrétta og lagfæra um leið textann á tölvuskjá.

Ræðutextinn frá þingmanni er þá ekki bara látinn gilda, heldur eiga lesarar að nota hann sem grunn til að spara sér innslátt, og leiðrétta hann til samræmis við það sem var raunverulega sagt í ræðustóli. Gott.

En í næstu skrefum:

Grænu ræðublöðin eru send í þinghúsið og þeim útbýtt á borð þingmanna. Þau eru stimpluð með dagsetningu sem segir til um þann frest sem þingmaðurinn hefur til að skila yfirlesinni ræðu sinni til þess að athugasemdir hans og leiðréttingar, ef einhverjar eru, nái til ritstjóra áður en gengið er frá textanum til lokaútgáfu.
[...]
Ritstjórar lesa að lokum yfir allar ræður og athugasemdir frá þingmönnum. Þeir lagfæra textann endanlega áður en hann er sendur til prentunar og ganga frá lokaútgáfu á vefnum.

Guðni hefur þá líklega ekki þurft að fara út fyrir kerfið til að fegra þingræðu sína eftir á. Hann hefur bara krotað breytingu sína á græna ræðublaðið — og kannski talað ritstjórann til. Hvað gerist svo?

Allir eiga leiðrétting orða sinna, segir máltækið. Þingmönnum eru þó settar þröngar skorður í því efni, sbr. 88. gr. þingskapa. Stundum getur verið álitamál hvort taka megi til greina óskir um lagfæringar á ræðum þeirra.
[...]
Komið getur fyrir að þingmaður hafi í ógáti tilfært rangar upplýsingar, t.d. tölfræðilegar, um eitthvert atriði sem hann fjallaði um í þingræðu eða mismælt sig illilega og vilji fá að leiðrétta ummælin. Þetta má fella undir orð þingskapa um „auðsæjar og sannanlegar villur“. Samt er ekki hægt að verða við tilmælum um leiðréttingu ef aðrir þingmenn hafa vefengt upplýsingarnar meðan á þingfundi stóð eða umræða hefur orðið um orð þingmannsins.

Ég er fyrstur til að kalla það „auðsæja og sannanlega villu“ að ekki sé til neitt siðgæði annað en kristið siðgæði. En að sama skapi væri auðsæ og sannanleg villa ef þingmaður segði t.d. að „gyðingar væru kristnu fólki lakari að siðgæði“ (sem raunar felst eiginlega í orðum Guðna, væntanlega bara af því að þau voru vanhugsuð) eða að „svartir væru líkari simpönsum en mönnum“ (og ekki ber ég þá skoðun upp á Guðna) — enda væri hann þá ekki að tilfæra upplýsingar, heldur skoðanir sínar.

Í kolröngum og vanhugsuðum ummælum geta nefnilega falist aðrar upplýsingar, um hug þingmannsins. Eina auðsæja og sannanlega villan við þær upplýsingar er að hann glopraði þeim út úr sér. Ætti þingmaður að mega breiða yfir þau mistök?

Á þingmaður að fá að láta hvaða vitleysu sem er út úr sér og „leiðrétta“ hana svo í útgefnum ræðutexta sem „auðsæja og sannanlega villu“ þegar það rennur upp fyrir honum að ummælin voru faux pas? Auðvitað ekki. Ritstjóri á að neita þingmanni um slíkan lúxus. Bommertur skulu standa.

Kynngimagnað alveg. Þingræður eru birtar á vef Alþingis og það er prýðilegt að geta flett upp í þeim … eða var prýðilegt, þar til það kom í ljós að þingmenn breyta textanum eftir á ef hann hentar ekki!

Nýlega benti Matthías Ásgeirsson á að sláandi orð Guðna Ágústssonar væru ekki rétt höfð eftir á Alþingisvefnum. Það sem Guðni sagði raunverulega var:

„Það er ekki til neitt siðgæði í rauninni nema kristið siðgæði.“

en á Alþingisvefnum er hann látinn hafa sagt nokkuð mun skárra (en þó vafasamt):

„Það er í rauninni ekki til neitt sem hefur bætt heiminn jafnmikið og kristið siðgæði.“

Og nú hefur Guðni viðurkennt að hann lét einfaldlega breyta ræðutextanum eftir á þegar það rann upp fyrir honum að raunveruleikinn hentaði ekki alveg.

Við þetta kvikna spurningar:

1. Við hvaða skilyrði mega þingmenn breyta skráðum ræðutexta sínum efnislega eftir á? Gilda ekki einhverjar reglur? Hringja þeir bara í tölvumanninn og biðja hann að „redda soltlu?“
2. Á hvaða hátt er efnisleg breyting á þingræðutexta ekki sögufölsun?

Bróðir minn hefur bent á klausu í þingskaparlögum sem svarar fyrri spurningunni afdráttarlaust:

Í Alþingistíðindunum má ekkert undan fella sem þar á að standa og fram hefur komið í þinginu og hljóðupptaka ber með sér. Engar efnisbreytingar má gera nema leiðrétta þurfi auðsæjar og sannanlegar villur. Engu má bæta inn í Alþingistíðindin, hvort sem það varðar menn eða málefni, nema þess sé óhjákvæmilega þörf eða í því felist sjálfsögð leiðrétting.

Annars staðar á Alþingisvefnum kemur fram að þessar ræðubirtingar séu „vefútgáfa Alþingistíðinda“ og þá hljóta lagaákvæði um Alþingistíðindi að gilda um þær líka. Það er gott að sjá að lög banna þessa háttsemi þingmanna, en vont að sjá að Guðni komist upp með hana samt. Eða hver ætli fylgi málinu eftir?

Það er skiljanlegra að breyta megi ræðutexta til að strauja út minni háttar málvillur. Þó er það ekki sjálfsagt — er ekki sögufölsun að draga fjöður yfir það eftir á að þingmaður hafi verið óvenjulega illa máli farinn?

En þegar þingmenn hafa talað af sér, farið með fleipur, logið upp á aðra, sýnt þjóðfélagshópum asnalega óvirðingu, eða hvaða afglöp sem þeir láta nú henda sig í ræðustól … þá skal það fá að standa. Annað er út í hött.

[Sjá framhald um sama efni]