Mitt eigið net

Hlutfall koltvísýrings í andrúmsloftinu eykst víst vegna almenns sóðaskapar mannanna. Treglega hefur gengið að koma heiminum í skilning um hve alvarlegt þetta er, en þeir sem til þekkja leggja æ harðar að sér við vitundarvakninguna.

Eyþór Arnalds birti graf á bloggi sínu, fengið af Wikipedia. Þar sést hvernig mælt hlutfall koldíoxíðs hefur aukist síðustu 250 árin og virðist aukningin sláandi. Væri grafið hins vegar teiknað með lóðrétta ásinn „heilan“ (þannig að hann næði frá núlli) myndi aukningin virðast miklu minna sláandi, eins og sést hér fyrir neðan.

Gröf eru oft stélstýfð gagngert til þess að blekkja, að plata án þess að segja ósatt. Hér virðist mér stýfingin hins vegar réttlætanleg. Koltvísýringur verkar víst þannig í andrúmsloftinu að ekki þarf stóra hlutfallslega breytingu til að allt fari í kaldakol — en fæst erum við þaulkunnug þeim vísindum. Sá sem ekki þekkir vel til þáttar kolefnis í loftslagsbreytingum getur vel túlkað grafið á þann veg að „þetta sé nú ekki svo mikil breyting.“ Sé það mistúlkun er sanngjarnt að vega hana upp með því að klippa neðan af grafinu. Þannig miðlar það betur þeim sannleik sem vísindamenn telja vera að baki.

Tölulegar niðurstöður og gröf hafa enga merkingu nema í samhengi við vísindin sem skilgreina túlkun þeirra. Framsetning þessa grafs virðist í samræmi við vísindalega merkingu þess.

Grafið væri síðan mun meira sláandi ef það kæmi líka til skila þessari staðhæfingu:

Eins og sést hér til hægri eru hinar litlu breytingar frá 1750 til 1850 innan marka náttúrulegs breytileika, en koldíoxíðsöfnunin síðan þá fer langt fram úr nokkru sem sést hefur síðustu 400,000 árin og gæti verið einsdæmi síðustu tugi milljóna ára.

— þýtt úr Wikipedia-síðunni um þetta graf

Ef þetta er satt hlýtur að mega klippa undan einu eða tveimur gröfum til að vekja máls á því.

Í verkefninu „Vision For Europe“ er leitast við að skilgreina sameiginleg gildi Evrópubúa og draga þau saman í eitt skjal, Brüsselyfirlýsinguna.

Í þessari yfirlýsingu er einmitt trúfrelsið áréttað með skýrum fyrirvara: „the beliefs of any group may not be used to limit the rights of others.“ Um tjáningarfrelsið er vísað í Mannréttindasáttmálann og sérstaklega tekið fram: „It makes no exception on the grounds of religion.“ Í öndvegi er sjálfræði einstaklingsins; mannréttindi eru réttindi einstaklinga, ekki hópa.

Í sama anda er varla hægt að krefja múslima um að „líta ekki niður á“ konur sem kjósa að bera ekki blæju, eins og lagt er til í leiðara Morgunblaðsins í gær. Það er hált í þeirri hlíð: kristnir líta margir niður á þá sem kasta trúnni, eldra fólk fussar yfir rokktónlist, og svo framvegis. Á meðan enginn gengur á frelsi og réttindi annars er ekki hægt að amast við skoðunum sem tjáðar eru með friðsamlegum hætti, þótt þær þyki forpokaðar. Fulltrúar gamalla siða hljóta að fá að fussa í friði. Þeir mega bara ekki þröngva viðhorfum sínum upp á neinn með valdi, og geta ekki ætlast til að þeim verði ekki andmælt. Það er það frjálslyndi sem samfélagið má krefja múslima um, jafnt sem alla aðra.

Annars er torséð hvernig Straw hefur fengið það út að trúarbrögð og menningarheimar þróist aðallega í einum spretti, sem islam eigi eftir en kristnin hafi afgreitt, eins og hún sitji nú móð handan endalínunnar og geri teygjuæfingar, komin í mark, fullkomnun náð. Það er öllum hollt að rengja eigin sjálfsánægju. Á meðan heilög ritning fjallar enn um þrælahald, barnadráp og hommahatur eins og sjálfsagðan hlut er nokkur spölur eftir óhlaupinn, ekki síður í kristni en islam.

Og það er sótt að kristninni. Það er sótt að kristninni í vestrænum samfélögum í dag, mjög eindregið. Það er sótt að henni frá herskárri guðsafneitun, og and-trú … og það er sótt að henni frá islam.

— hr. Karl Sigurbjörnsson, biskup Þjóðkirkjunnar, í Kompási á sunnudag

Æi já, þetta er ófært. Allar þessar röngu lífsskoðanir sýknt og heilagt að trana sér fram og þvælast fyrir.

Páfagarður gaf út árið 1999 endurskoðaðar reglur um særingar í fyrsta skipti frá árinu 1614 og eru prestar í þeim hvattir til að taka tillit til sálfræði nútímans þegar ákveðið er hvenær skuli beita særingum.

— frétt á mbl.is

Ég þurfti að lesa þetta aftur til að fullvissa mig um að ártalið væri ekki 1699.

Tekur einhver þessa stofnun alvarlega á 21. öldinni? Það er þá varla nema vegna þeirrar innrætingar, frá blautu barnsbeini, að það sé synd gegn guði að véfengja boðun kirkjunnar.

Gunnar sagði í athugasemd:

Ég held að 65. grein stjórnarskrárinnar takmarki svigrúm dómara til að breyta dómavenjum, sér í lagi miklum breytingum á stuttum tíma í afmörkuðum málaflokkum.

Takk fyrir það — en þessi grein er mjög almennt orðuð; hljóta umrædd áhrif hennar ekki að vera háð einhverri nánari túlkun sem menn hafa komið sér saman um og kemur einhvers staðar fram? Kanntu að vísa á slíkt?

Að allir skuli vera jafnir „fyrir lögum“ felur sennilega í sér skilyrðinguna „að óbreyttum viðkomandi lögum.“

Til dæmis má ekki dæma menn fyrir villutrú þótt aðrir hafi áður verið dæmdir fyrir hana, því að nú er orðið löglegt að trúa „vitlaust.“ Og eins, ef til dæmis refsirammi fyrir líkamsárás var 3-6 mánaða fangelsi fyrir tíu árum en er 9-18 mánaða fangelsi núna, þá ber að dæma slagsmálahund til 12 mánaða fangelsisvistar fyrir álíka ruddalega árás og annar (eða jafnvel sami) sat inni í 4 mánuði fyrir, tíu árum fyrr.

Ef refsiramminn væri hins vegar óbreyttur bæri dómurum skylda til að dæma aftur 4 mánuði í dag fyrir svipaða árás … jafnvel þótt þeim þætti það alltof lítið; þeir mega ekki brjóta jafnræðisregluna.

Tilgáta mín er þá:

1. að dómurum beri að gæta þess að allir séu dæmdir jafnt eftir gildandi lögum svo lengi sem þau lög eru óbreytt
2. og þegar þau eru breytt þannig að samt sé til augljós samsvörun milli hins gamla og hins nýja beri dómurum að fylgja þeirri samsvörun
3. en til að dómarar megi víkja frá dómavenju verði að breyta lögum — þ.e. að þrískipting valdsins geri kröfu um að skilgreining ríkjandi siðferðisviðmiða í gjörðum valdstjórnarinnar sé á hendi löggjafarvaldsins (sem er kosið lýðræðislega) frekar en dómsvaldsins (sem er það ekki).

Er eitthvað þessu líkt skýrt skilgreint sem „réttar og bindandi“ reglur um framferði dómara? Hvar getum við lesið um slíkt?

Mér þætti a.m.k. sanngjarnt að kynna sér vandlega hvaða skorður dómurum eru settar í starfi áður en hafist er handa við að úthrópa þá sem siðlausa miðaldra karlpunga sem standi á sama um þjáningar og sálarskaða lítilla stúlkna.

Dagbjört Hákonardóttir fjallar um þetta af meiri fagþekkingu en mér er fært, og vitnar í Skúla Magnússon (væntanlega lektorinn í lagadeild frekar en Skúla fógeta):

Frávik frá fordæmi af þeim ástæðum að fordæmi sé óréttlátt, óeðlilegt eða lagalega umdeilanlegt, hefur í för með sér breytingar á gildandi rétti sem er aðeins á færi lagasetningavalds. [Áhersla GÞB]

Ég finn bökunarilm frá Hæstarétti en heyri smíðabrambolt frá Alþingi. Af hverju fjalla annars fjölmiðlar ekki um yfirstandandi smíðavinnu þeirra sem tengist þessu máli mjög?

Nú logar allt yfir mildun Hæstaréttar á dómi yfir barnaníðingi. Best að afgreiða dóminn sjálfan: hann er auðvitað alltof stuttur.

Athugið, alltof stuttur, ekki endilega alltof vægur. Að refsa þessum manni virðist harla réttlátt — en ekki nándar nærri eins mikilvægt og að halda honum frá börnum. Mín vegna mætti hann lifa í vellystingum á afskekktri Kyrrahafseyju alla sína daga, bara svo að tryggt væri að hann kæmi ekki nálægt nokkru barni framar. Það væri skítt að hann nyti lífsins, en samt skárra en að loka hann inni í 20 ár og sleppa honum svo aftur til iðju sinnar.

Jæja, það var um dóminn. Nú um viðbrögð fólks við honum: heilmikill vilji virðist nefnilega vera fyrir því að steikja hæstaréttardómara á teini fyrir þennan dóm. Líka hjá Morgunblaðinu, þótt því hafi láðst að telja dóminn til „Helstu mála“ á mbl.is; helstu mál eru enn bara Byrgið og aftaka Saddams (síðasta frétt fyrir 17 dögum).

Á bloggi sínu hvetur Hrafn Jökulsson þjóð alla til að láta Hæstarétt vita í tölvupósti hvað henni finnst. Það er um að gera. Þeir komast að vísu varla yfir að lesa póstflóðið þótt lögfróðir menn hljóti að vera hraðlæsir með afbrigðum — en út frá fjöldanum fara þeir varla í grafgötur um almannaálitið.

Meðal margra athugasemda á blogg Hrafns er ein frá manni sem hafði sent „þeim kónum“ línu en sagði svo:

Hvernig þeir hafa komist að niðurstöðu sinni vil ég ekki vita.

Þetta er lykilatriði. Fólk er fullt af réttlátri reiði, eðlilega, en margir vilja úthella henni yfir dómarana án tillits til ástæðu þeirra fyrir dómnum.

Jafnvel þótt ástæðan gæti verið að dómararnir séu bundnir af fyrri dómum með lagalegt fordæmisgildi, auk lagarammans sjálfs, og ósvinnan sé því einhverjum allt öðrum að kenna.

Það segja a.m.k. dómararnir sjálfir að sé ástæðan. Hirtu ekki örugglega allir um að lesa dóminn sjálfan? Hann er stuttur og þar virðist ástæðan skýr:

Að virtum þeim atriðum, sem greinir í héraðsdómi varðandi ákvörðun refsingar, og að teknu tilliti til dómaframkvæmdar Hæstaréttar í málum, sem varða með hliðstæðum hætti brot gegn 1. mgr. og 2. mgr. 202. gr. og 4. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum, verður ákærða gert að sæta fangelsi í 18 mánuði.

Dómararnir skýra semsagt mildunina einmitt með fyrri dómaframkvæmdum í álíka ógeðslegum málum. Þeir gættu samræmis, eins og dómarar hljóta að eiga að gera. Hvort þeim bar lagaleg skylda til þess — hvort þeim er beinlínis bannað að breyta dómavenjum án samsvarandi lagabreytinga — veit ég ekki fyrir víst. En ólíkt ofangreindum manni finnst mér það skipta máli.

Það er dálítið ógeðfellt þegar heift manna er slík að þeim er skítsama — „vilja ekki vita“ — hvort sá sem þeim liggur á að hengja er raunverulega sökudólgurinn. „Skítt með það, hengjum hann samt! Við erum reið!“ Einmitt þess vegna er eftirsóknarvert að jafnlyndustu unnendur réttlætisins, fremur en hinir ástríðufyllstu, veljist til dómarastarfa.

Ef það er satt — og ég veit það ekki en finnst full ástæða til að fá það á hreint — að Hæstiréttur þurfi íhlutun Alþingis til að breyta svona dómavenju, væri þá ekki vænlegra til árangurs að leggja þennan þunga almannaálitsins frekar á þingmennina okkar og velgja þeim undir uggum þar til þeir neyðast til að endurskoða með lögum hvernig taka skuli á svona brotum?

Þegar á að hengja einhvern hlýtur að mega huga stundarkorn að því hvern ætti helst að hengja.

Lýðræðisást Samfylkingarinnar í Hafnarfirði ríður ekki við einteyming.

Alþjóð veit að þar verður efnt til íbúakosninga um hvort álverið má stækka. Einhverjir hafa hnýtt í bæjarstjórnina fyrir að „þora ekki“ að ákveða þetta sjálf; íbúar kunna þó eflaust að meta að vera spurðir leyfis.

Í dag er síðan bráðskemmtileg frétt í Morgunblaðinu: „Hafa orðað spurningu um álverið.“ Þar kemur fram að:

• bæjarstjórnin hefur selt út til Capacent það verk að orða spurninguna í kosningunni,
• tillaga Capacent um fyrstu drög að spurningu er birt í fréttinni,
• og senda má athugasemdir um orðalag spurningarinnar á netfangið hafnarfjordur@hafnarfjordur.is

Þetta er afar lýðræðisleg leið til að ákveða hvernig eigi að halda lýðræðislegar kosningar um málið.

Ætli hún hafi verið ákveðin lýðræðislega? Var kosið um hvort kjósa skyldi um hvernig kjósa skyldi um álverið?

Þegar niðurstaða þín er það fyrsta sem þér datt í hug,
þá ertu annaðhvort mjög fljótur eða mjög latur að hugsa.

Þorri fólks hefur náttúrulega tilhneigingu til að vera fullvisst í sinni sök og standa fast á skoðunum sínum. Menn líta hlutina aðeins frá einni hlið og hafa engar hugmyndir um andstæð rök, svo þeir gleypa í fljótræði við því sem er þeim að skapi, en vilja hvorki sjá né heyra þá sem aðhyllast andstæð viðhorf. Þurfi þeir að hika og vega málin og meta, þá fipar það skilningsgáfu þeirra, setur skorður við ástríðum þeirra og tefur þá við verk sín. Þeir eru því ekki í rónni fyrr en þeir losna við allar þessar amasömu vöflur og reyna því að ganga sem allra lengst í kokhraustri vissu og halda í skoðanir sínar af sem mestri þrákelkni. En yrði þeim sem eru svo einstrengingslegir í hugsun, ljóst hve undarlega vanmáttug skilningsgáfa vor mannanna er — jafnvel þegar hún nær hvað mestri fullkomnun og er hvað nákvæmust og gætnust í dómum sínum — þá yrðu þeir hógværari og héldu frekar aftur af sér, og það drægi úr sjálfumgleði þeirra og fordómum í garð andstæðinga sinna.

— Úr lokakafla Rannsóknar á skilningsgáfunni eftir David Hume, í þýðingu Atla Harðarsonar.

Ég verð gjarnan var við að svona viðhorf séu gagnrýnd; maður er kallaður miðjumoðari eða skoðanaheigull fyrir það að vera ekki harðákveðinn í hverju máli.

Þeir sem finnst Ísraelar vondir hafa kannski horn í síðu þeirra sem finnst Palestínumenn vondir … en verstir finnst þeim þó við þessir sem höldum okkur hlutlausum í málinu fyrir meðvitaðrar vanþekkingar sakir. Hreysti er dyggð, líka í kokinu, og hófleg vissa þá líklega löstur.

Sjaldgæfara er að skotið sé í hina áttina… enda erum við miðjumoðararnir ekki nema mátulega vissir um að hinir kokhraustu fari rangt að!

Af forsíðu sunnudagsmoggans:

Fótboltinn hefur alltaf haft forgang en nú stend ég frammi fyrir þeirri bláköldu staðreynd að ég fæ hærri laun sem verkfræðingur en sem atvinnumaður í knattspyrnu.

Já, nú er mælirinn fullur, réttlætiskenndin komin að þanmörkum. Hingað og ekki lengra.

Ef á þessu landi er einn einasti knattspyrnumaður á verkfræðingslaunum eða þaðan af verra … þá er það einum kúguðum knattspyrnumanni of mikið!

Það er bláköld staðreynd.

Hvenær ætlar þjóðin að hætta að níðast á þessu fólki?