Mitt eigið net

Oud-leikarinn Naseer Shamma (نصير شمة) leikur hér hluta úr verki sínu al’Amiriyah, en þar rekur hann söguna af hinni mannskæðu sprengjuárás á almannavarnabyrgi nr. 25 í hverfinu Amiriyah í Bagdad árið 1991. Þar létust hundruð óbreyttra borgara (á bilinu 200-300 skv. Human Rights Watch).

Til að byrja með ríkir tregablandin kyrrð, en svo bresta ósköpin á með sírenum, fallandi sprengjum og ringulreið. Allt úr ellefu strengjum.

Oud heitir á arabísku العود (al-ʿūd, bókstaflega „viðurinn“), en það orð er talið komið úr persnesku, rud. Sama orð hefur væntanlega ratað í evrópsk mál sem nafn lútunnar, þegar trúfastir Evrópumenn áttu ákveðið erindi í austurveg og rákust þar á þetta ágæta hljóðfæri.

Kurt Vonnegut var örugglega bjartsýnastur allra bölsýnismanna. Cat’s Cradle endar með glaðhlakkalegri lýsingu á tortímingu lífs á Jörðinni; heimsendi með húmor.

Bókin er varla auðþýdd því að Vonnegut hefur gaman af orðaleikjum.

Í bokononisma, prýðilegum trúarbrögðum sem Vonnegut skáldaði upp, tíðkast sú vingjarnlega helgiathöfn að tvær manneskjur sitja berfættar andspænis hvor annarri og nudda saman iljum, „putting their soles together.”

Í Cat’s Cradle segir líka frá voðalegri uppfinningu, nýrri kristalbyggingu íss sem hefur bræðslumark við 45,8 °C. Undir þessu hitastigi kristallar efnið allt vatn umsvifalaust í fast form við snertingu, þ.m.t. heimshöfin og vatnið í mannslíkamanum. Þetta óknyttasama efni heitir ís-9, ice-nine … sem hljómar mjög líkt orðinu asinine, asnalegt. Vonnegut hefur þótt það orð hæfa vel þeirri iðju mannsins á 20. öld að finna praktískar og tímasparandi aðferðir við að leggja plánetuna sína í eyði.

Ertu viss?

Þeir sem hafa óþarflega mikla trú á eigin málþekkingu (eins og ég) ættu endilega að taka prófið „Hversu vel kanntu íslensku?“ á vef Edduforlagsins, og sjá til hvort ekki sljákkar nokkuð í kokhreystinni.

Spurningarnar eru 20 að tölu, hver með þrjá valmöguleika; ef prófið væri lagt fyrir simpansa fengju þeir 6,7 stig að meðaltali.

Ég fékk 5.

Á vefnum eru fleiri próf í þessum anda, misskemmtileg, en öll a.m.k. betri notkun á tímanum en að renna yfir nýjustu fréttir af umferðarglæpum og frægu fólki á kennderíi.

Þrír gullmolar fengust úr Trivial Pursuit í kvöld:

Hvaða tæki fann Alexander Bain upp árið 1843, sem tengist uppgötvun nafna hans á símanum?

Hér stóð svarið faxtæki! Þetta þóttu okkur fyndin mistök, að rugla saman faxtæki og símskeytatæki — því að vitanlega var faxtækið ekki fundið upp fyrir miðja 19. öld, löngu á undan myndlesurum og alvöru fjarskiptatækni. Við létum því svarið símskeytatæki heita rétt, og kímdum svolítið yfir þessum klaufalega ruglingi hjá þeim sem sömdu eða þýddu Trivial Pursuit spurningasettið.

En það var nú samt faxtæki. Hí á okkur. Jahérna!

Hvað var fjarlægt úr tölvu í fyrsta skipti árið 1945 af tölvufræðingnum Grace Hopper?

Hér var giskað á vírus, en þeirri óværu kynntist tölvuheimurinn raunar ekki fyrr en 1982, þegar grunnskólaneminn Rich Skrenta gerði vinum sínum „skráveifu“ með veirunni Elk Cloner sem var annars meinleysisgrey. Skrenta þessi fann beinu brautina aftur; hann bloggar nú á skrenta.com, en frumkvöðulsstarf hans hefði mátt missa sín því að arftakar hans í faginu hafa gengið öllu lengra í því að angra fólk.

Hið rétta var hins vegar að Grace Hopper fann mölflugu sem hafði valdið bilun í tölvu. Orðið „bug“ var þá þegar notað yfir villur í tölvum, svo að þetta atvik þótti fyndið um leið … en Grace átti öllu veigameiri þátt í þróun tölvunarfræðinnar en bara það að tína út skordýr.

Hvernig endar málshátturinn „oft er hænuhaus …“ eftir Sverri Stormsker?

„… rænulaus!“

Er semsagt til einhver aukaþorri?

Enn skemmtilegra: „allur meginþorri vísindamanna.“ Ekki bara meirihlutinn af meginþorranum. Hann allur!

Í huga sumra Bandaríkjamanna — einkum þeirra sem eru með orðið liberty á heilanum — er orðið liberal eitthvert versta skammaryrði sem ensk tunga býður upp á.

Orðið libertarian þýðir síðan allt annað, og þeir sem kalla sig libertarian gefa flestir lítið fyrir bæði liberals og hina liberty-hneigðu hatursmenn þeirra, og kasta atkvæðum sínum jafnvel í einhvern sérvitringaflokk með enn minna fylgi en Frjálslyndir eða Framsókn.

Vel á minnst, frjálslyndir. Á íslensku háttar ámóta skringilega um orðin „frjálshyggju“ og „frjálslyndi,“ en þessar tvær hneigðir rúmast illa í sama kollinum. Jafnvel ekki í sama vinahópnum, þegar um hastarleg tilfelli er að ræða. Frjálslyndum og frjálshyggnum lyndir oft (hygg ég) alveg bölvanlega saman, því að lyndir eru yfirleitt jafnaðarmenn, og hyggnir ójafnaðar.

Af orðanna hljóðan virðist helsti munurinn á frjálshyggju og frjálslyndi vera að frelsisástin tengist hyggjuviti í öðru en lundarfari í hinu. Enda er alkunna að orðanna hljóðan er sjaldnast brúkleg til skilningsauka.

Hitt er hins vegar morgunljóst: orðið frjálslyndi er á hraðri niðurleið — og tók einmitt væna dýfu í dag.

Við óskum öll Magnúsi Þór til hamingju með stýrimannsembættið á óásjálegri bátskænu sem marar í hálfu kafi. Nú þegar Baugsmálið er frá mega hinir raunverulegu máttarstólpar samfélagsins — aðflutta vinnuaflið — fara að vara sig!

Úr grein á Deiglunni í dag:

Þann 26. mars 1904 sendi fjármálaráðherra Rússlands, Vladimir Kokovtsov, bréf til utanríkisráðherrans þar sem hann benti á að viðskipti og iðnaður Rússlands væri í æ ríkari mæli háður frjálsum skiptum á upplýsingum við erlend ríki með skeytum. Kjallinn bara nokkuð nettur.

(Leturbreyting mín.)

Ég get því miður ekki lesið Deigluna lengur.

„Ég ætla núna að tala um þau tækifæri sem við stöndum andspænis, tala um það sem liggur í loftinu [...] Stundum leynir það sér ekki að það liggur eitthvað í loftinu [...] Ég hef tvisvar orðið þess sterklega áskynja í pólitík að eitthvað lægi í loftinu. [...] Veturinn 1993-’94 lá líka eitthvað í loftinu. [...] Og núna liggur eitthvað í loftinu [...] En hvað er það sem liggur í loftinu? [...] Það sem liggur í loftinu er krafan um að gefa stjórnmálunum og stjórnmálaflokkunum nýtt inntak og nýja ímynd. [...] Þær hafa ekki náð að raungera það sem liggur í loftinu.“

Ingibjörg Sólrún í Borgarnesræðu fyrri, 2003

„Árið 2007 ber með sér vonir og væntingar um nýja tíma. Það liggur í loftinu að nú sé kominn tími til að breyta.“

Ingibjörg Sólrún í upphafi áramótaávarps síns í fyrradag

Ætlar hún alveg að gleyma jarðveginum?

Vonandi helst þetta þar til við höfum skotið nægju okkar í nótt.

Kátur um kvöldið.
Sá svo íslenska kvikmynd.
Hátta sorgmæddur.