Í faginu mínu er til orðtakið „targets are not estimates,“ eða „óskuð verklok eru ekki áætluð verklok.“ Tíminn sem fer í að búa til forrit er nefnilega nær alltaf margfalt meiri en tíminn sem var áætlaður til verksins.
Hvers vegna vanáætla menn verkið næstum alltaf, og það hrapallega? Vegna þess að þeir rugla saman tveimur alveg óskyldum hlutum:
- hvenær búast má við að forritið verði tilbúið, og
- hvenær þeir óska sér að forritið verði tilbúið.
„Hálft ár‽ En ég þarf það eftir þrjár vikur!“
„Ókei, við reynum þá eins og við getum að hafa það tilbúið eftir sex vikur.“ Og það verður áætlunin.
Svo verður forritið tilbúið eftir eitt og hálft ár. Ef Guð og álfarnir leyfa.
Áætlunin er þá vitagagnslaus, því að hún er úr tengslum við veruleikann.
—
Þetta gerist auðvitað ekki bara í hugbúnaðargerð.
Við ruglum gjarnan sannleiksgildi hlutanna saman við skemmtigildi þeirra, eða það hve ákjósanlegir þeir eru. Þetta eru alveg óskyldir hlutir, en við látum eins og þeir séu skyldir, eins og óskir okkar hafi einhver áhrif á raunveruleikann.
Margt fólk trúir til dæmis á álfasögur, og segist beinlínis gera það af því að þær séu skemmtilegar og meinlausar og það sé fallegt og spennandi og auðgi heiminn að hugsa að huldufólk sé til.
Ef við segðum þeim ljótar álfasögur, af álfum sem sitja um heimili þeirra til að éta börnin þeirra, þá myndu þau ekki trúa þeim sögum. Samt væri eini munurinn sá að það væri minna eftirsóknarvert að sögurnar væru sannar … við breyttum ekki trúverðugleika þeirra hið minnsta. Þetta hefur meira að segja verið prófað: tröllasögur eru líka til, en þeim trúir enginn. Auðvitað ekki. Tröll éta börn! Hver vill að svoleiðis sé til?
Það þykir ekki fínt eða kúl að tala um „rök.“ Þetta er fráhrindandi orð, það er „shibboleth“ leiðinlegs fólks sem best er að forðast að hlusta á. Sá sem talar um rök er nefnilega svona kaldlyndur andlaus tómhyggjumaður, þið vitið, og frá honum stafar ískaldri og vonarsnauðri þoku.
Rökhyggja er skraufþurr og köld, hún er leiðinleg og oft boðberi vondra tíðinda. Gegn henni stendur hinn hlýi vorþeyr trúar og vonar: óskhyggja, í allra bókstaflegustu merkingu, að velja hugmyndir sínar um veruleikann og sannleikann út frá eigin óskum. Óskhyggja er skemmtileg og notaleg og ber aldrei vond tíðindi.
Svo að hún er einfaldlega brúkuð í staðinn.