Mitt eigið net

Mætti ekki bara nema þennan frasa á brott úr frasaforða fréttamanna?

For sale: baby shoes, never worn.

Þessi örsaga er sögð vera eftir Ernest Hemingway. Hann er sagður hafa samið hana til að vinna tíu dollara veðmál á barnum. Og hann er sagður hafa kallað hana besta verk sitt.

Allt er þetta sjálfsagt ósatt. En góð er hún samt.

[Séð í baksýnisspegli: þetta var með því lakara sem ég hef skrifað og fyrirsögnin sérstaklega léleg — sjá athugasemdirnar. „Misskipting“ er of óljóst orð til að svona einföld spurning sé til neins. Það eina sem þessi gögn hrekja er sú missýn að hinir örfáu allra ríkustu eigi persónulega stærri sneið af heimskökunni á okkar dögum en áður fyrr. Ég stend við þá skoðun að beiskjan yfir auðævum þeirra sé fánýt og forsendusnauð. Málið er hins vegar að þetta er einhver minnst verðuga spurningin sem hægt er að spyrja um misskiptingu auðs. Það er hinn endi þess skala sem vert er að skoða.]

Margir missa svefn yfir því að misskipting auðs hafi vaxið upp úr öllu valdi undanfarið, ekki vegna þess að fleiri manneskjur búi við örbirgð en áður, heldur vegna þess að þorri auðsins hafi safnast á færri hendur en nokkru sinni fyrr. Áhyggjurnar virðast oft byggjast á því að horfa á þá allra ríkustu og fitja upp á nefið og hnussa og segja „nú dámar mér ekki.“

(Hvenær dámar svosem nokkrum manni?)

New York Times birti í dag samantekt um 30 ríkustu Bandaríkjamenn allra tíma, þar sem ríkidæmi þeirra er núvirt sem hlutfall af þjóðarframleiðslu.

Tveir þeirra eru á lífi, Bill Gates (í fimmta sæti) og Warren Buffett. Sam Walton stofnandi WalMart dó árið 1992, allir hinir voru dánir fyrir 1950.

Þeir fjórir allra ríkustu voru fæddir 1750, 1763, 1794 og 1839.

Málið er flóknara, auðvitað, en þetta rennir a.m.k. ekki stoðum undir þá hugmynd að auðævin safnist á færri hendur nú en áður.

(Hins vegar safnast sjálfsagt fátæktin á fleiri hendur en áður — enda fólksfjölgun miklu hraðari í fátækum samfélögum en ríkum, og auðmyndun miklu hraðari í þróuðum samfélögum en í ríkjum þar sem allar grunnstoðir eru í kaldakoli. Okkur hættir bara til að ofmeta orsakasamhengið á milli auðsöfnunar hinna fáu og fátæktar hinna mörgu. Börn í Afríku svelta ekki við það að hlutabréfin þeirra Gates og Buffetts hækki í verði. Það svíður bara að sjá hvort tveggja gerast samtímis. Gates og Buffett eru að vinna í þessu af heilindum.)

Þessir mógúlar eiga reyndar eitt sameiginlegt: þeir eru allir með Y-litning. Full ástæða er til að rannsaka hlutverk þessa erfðaþáttar í auðsöfnun.

Þetta verð ég að prófa næst þegar ég slysast inn á Starbucks-stað. Leyndarmálið er víst að biðja um „short cappuccino,“ sem sést hvergi á verðlistum eða í auglýsingum. Fyrir þann leynifrasa fær maður ekki þennan leiðinda dunk af velgdri og ófreyddri mjólk heldur raunverulegan cappuccino, með jafnmiklu kaffi, betra bragði og áferð — og á lægra verði.

Ég trúi því þegar ég tek á því.

En hvers vegna er þessi vara leyndó? Starbucks segir að það sé vegna plássleysis á töflunni (!) en greinin skýrir þetta sem „markaðshlutun“ (e. market segmentation). Þeir sem hafa ekki ánetjast góðum cappuccino vilja einfaldlega fá stóran kaffidrykk; þeim þætti asnalegt að borga 11% minna og fá 33% minni drykk. Og uppskrúfuð cappuccino-snobbhænsn eins og ég koma hvort eð er ekki á Starbucks — nema kannski ef þau hafa heyrt af short cappuccino og gangast upp í að „vita um leyndóið.“

Ætli það sé ekki með svona markaðsklókindum sem Starbucks hefur náð að þrjátíufaldast að markaðsvirði síðustu 15 árin?

[fundið á project.ioni.st]