Hæstiréttur bakari, Alþingi smiður?
Nú logar allt yfir mildun Hæstaréttar á dómi yfir barnaníðingi. Best að afgreiða dóminn sjálfan: hann er auðvitað alltof stuttur.
Athugið, alltof stuttur, ekki endilega alltof vægur. Að refsa þessum manni virðist harla réttlátt — en ekki nándar nærri eins mikilvægt og að halda honum frá börnum. Mín vegna mætti hann lifa í vellystingum á afskekktri Kyrrahafseyju alla sína daga, bara svo að tryggt væri að hann kæmi ekki nálægt nokkru barni framar. Það væri skítt að hann nyti lífsins, en samt skárra en að loka hann inni í 20 ár og sleppa honum svo aftur til iðju sinnar.
Jæja, það var um dóminn. Nú um viðbrögð fólks við honum: heilmikill vilji virðist nefnilega vera fyrir því að steikja hæstaréttardómara á teini fyrir þennan dóm. Líka hjá Morgunblaðinu, þótt því hafi láðst að telja dóminn til „Helstu mála“ á mbl.is; helstu mál eru enn bara Byrgið og aftaka Saddams (síðasta frétt fyrir 17 dögum).
Á bloggi sínu hvetur Hrafn Jökulsson þjóð alla til að láta Hæstarétt vita í tölvupósti hvað henni finnst. Það er um að gera. Þeir komast að vísu varla yfir að lesa póstflóðið þótt lögfróðir menn hljóti að vera hraðlæsir með afbrigðum — en út frá fjöldanum fara þeir varla í grafgötur um almannaálitið.
Meðal margra athugasemda á blogg Hrafns er ein frá manni sem hafði sent „þeim kónum“ línu en sagði svo:
Hvernig þeir hafa komist að niðurstöðu sinni vil ég ekki vita.
Þetta er lykilatriði. Fólk er fullt af réttlátri reiði, eðlilega, en margir vilja úthella henni yfir dómarana án tillits til ástæðu þeirra fyrir dómnum.
Jafnvel þótt ástæðan gæti verið að dómararnir séu bundnir af fyrri dómum með lagalegt fordæmisgildi, auk lagarammans sjálfs, og ósvinnan sé því einhverjum allt öðrum að kenna.
Það segja a.m.k. dómararnir sjálfir að sé ástæðan. Hirtu ekki örugglega allir um að lesa dóminn sjálfan? Hann er stuttur og þar virðist ástæðan skýr:
Að virtum þeim atriðum, sem greinir í héraðsdómi varðandi ákvörðun refsingar, og að teknu tilliti til dómaframkvæmdar Hæstaréttar í málum, sem varða með hliðstæðum hætti brot gegn 1. mgr. og 2. mgr. 202. gr. og 4. mgr. 210. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með áorðnum breytingum, verður ákærða gert að sæta fangelsi í 18 mánuði.
Dómararnir skýra semsagt mildunina einmitt með fyrri dómaframkvæmdum í álíka ógeðslegum málum. Þeir gættu samræmis, eins og dómarar hljóta að eiga að gera. Hvort þeim bar lagaleg skylda til þess — hvort þeim er beinlínis bannað að breyta dómavenjum án samsvarandi lagabreytinga — veit ég ekki fyrir víst. En ólíkt ofangreindum manni finnst mér það skipta máli.
Það er dálítið ógeðfellt þegar heift manna er slík að þeim er skítsama — „vilja ekki vita“ — hvort sá sem þeim liggur á að hengja er raunverulega sökudólgurinn. „Skítt með það, hengjum hann samt! Við erum reið!“ Einmitt þess vegna er eftirsóknarvert að jafnlyndustu unnendur réttlætisins, fremur en hinir ástríðufyllstu, veljist til dómarastarfa.
Ef það er satt — og ég veit það ekki en finnst full ástæða til að fá það á hreint — að Hæstiréttur þurfi íhlutun Alþingis til að breyta svona dómavenju, væri þá ekki vænlegra til árangurs að leggja þennan þunga almannaálitsins frekar á þingmennina okkar og velgja þeim undir uggum þar til þeir neyðast til að endurskoða með lögum hvernig taka skuli á svona brotum?
Þegar á að hengja einhvern hlýtur að mega huga stundarkorn að því hvern ætti helst að hengja.
February 4th, 2007 at 10:22 am
Ég held að 65. grein stjórnarskrárinnar takmarki svigrúm dómara til að breyta dómavenjum, sér í lagi miklum breytingum á stuttum tíma í afmörkuðum málaflokkum.