Mitt eigið net

Þorri fólks hefur náttúrulega tilhneigingu til að vera fullvisst í sinni sök og standa fast á skoðunum sínum. Menn líta hlutina aðeins frá einni hlið og hafa engar hugmyndir um andstæð rök, svo þeir gleypa í fljótræði við því sem er þeim að skapi, en vilja hvorki sjá né heyra þá sem aðhyllast andstæð viðhorf. Þurfi þeir að hika og vega málin og meta, þá fipar það skilningsgáfu þeirra, setur skorður við ástríðum þeirra og tefur þá við verk sín. Þeir eru því ekki í rónni fyrr en þeir losna við allar þessar amasömu vöflur og reyna því að ganga sem allra lengst í kokhraustri vissu og halda í skoðanir sínar af sem mestri þrákelkni. En yrði þeim sem eru svo einstrengingslegir í hugsun, ljóst hve undarlega vanmáttug skilningsgáfa vor mannanna er — jafnvel þegar hún nær hvað mestri fullkomnun og er hvað nákvæmust og gætnust í dómum sínum — þá yrðu þeir hógværari og héldu frekar aftur af sér, og það drægi úr sjálfumgleði þeirra og fordómum í garð andstæðinga sinna.

— Úr lokakafla Rannsóknar á skilningsgáfunni eftir David Hume, í þýðingu Atla Harðarsonar.

Ég verð gjarnan var við að svona viðhorf séu gagnrýnd; maður er kallaður miðjumoðari eða skoðanaheigull fyrir það að vera ekki harðákveðinn í hverju máli.

Þeir sem finnst Ísraelar vondir hafa kannski horn í síðu þeirra sem finnst Palestínumenn vondir … en verstir finnst þeim þó við þessir sem höldum okkur hlutlausum í málinu fyrir meðvitaðrar vanþekkingar sakir. Hreysti er dyggð, líka í kokinu, og hófleg vissa þá líklega löstur.

Sjaldgæfara er að skotið sé í hina áttina… enda erum við miðjumoðararnir ekki nema mátulega vissir um að hinir kokhraustu fari rangt að!

Af forsíðu sunnudagsmoggans:

Fótboltinn hefur alltaf haft forgang en nú stend ég frammi fyrir þeirri bláköldu staðreynd að ég fæ hærri laun sem verkfræðingur en sem atvinnumaður í knattspyrnu.

Já, nú er mælirinn fullur, réttlætiskenndin komin að þanmörkum. Hingað og ekki lengra.

Ef á þessu landi er einn einasti knattspyrnumaður á verkfræðingslaunum eða þaðan af verra … þá er það einum kúguðum knattspyrnumanni of mikið!

Það er bláköld staðreynd.

Hvenær ætlar þjóðin að hætta að níðast á þessu fólki?

Sú gleðifrétt barst á mbl.is að islamstrúaður arabi hefði tekið sæti í ríkisstjórn Ísraels. Spurning hvorum guðinum ætti að þakka fyrir þá mildi; líklega báðum (eða vera dipló og segja þá einn og hinn sama).

Á þessa frétt skrifar Skúli G. Jensson athugasemd, svohljóðandi:

Ég sé Palestínumenn gera það sama!

Þetta er munurinn á Ísraelsmönnum og Palestínumönnum í hnotskurn.

Athuga ber að hér virðist ekki borið saman eðli stjórnmálaástandsins í Palestínu og í Ísrael — heldur eðli fólksins í Palestínu og Ísrael.

Oj.

En auðvitað væri ósanngjarnt af mér að kalla þetta „kristilegt hugarfar í hnotskurn,“ fyrir það eitt að menn virðast vera því hlutdrægari stuðningsmenn Ísraels sem þeir eru meira kristnir.

Um kristilegt hugarfar þurfum við nefnilega ekki að ráðfæra okkur við milliliði; við getum lesið hvernig Kristur sjálfur sýndi hug sinn í orði og verki. Í því skyni er sígild fræðsla að rifja upp Matteus 15:22-28 — ekki vegna þess að sú saga sé dæmigerð, heldur einmitt vegna þess að hún er sagan sem gleymdist að fegra:

22Þá kom kona nokkur kanversk úr þeim héruðum og kallaði: „Miskunna þú mér, herra, sonur Davíðs! Dóttir mín er mjög kvalin af illum anda.“

23En hann svaraði henni engu orði. Lærisveinar hans komu þá og báðu hann: „Láttu hana fara, hún eltir oss með hrópum.“

24Hann mælti: „Ég er ekki sendur nema til týndra sauða af Ísraelsætt.“

25Konan kom, laut honum og sagði: „Herra, hjálpa þú mér!“

26Hann svaraði: „Ekki sæmir að taka brauð barnanna og kasta því fyrir hundana.“

27Hún sagði: „Satt er það, herra, þó eta hundarnir mola þá, sem falla af borðum húsbænda þeirra.“

28Þá mælti Jesús við hana: „Kona, mikil er trú þín. Verði þér sem þú vilt.“ Og dóttir hennar varð heil frá þeirri stundu.

Kannski hefur arabinn kallað ríkisstjórnarsætið „mola sem féll af borðum húsbænda hans“ af Ísraelsætt … og uppskorið miskunn með semískum semingi fyrir þá undirgefni, eins og kanverska konan?

Auðvitað þýðir þetta ekki að kristilegt hugarfar sé ljótt. Það er bara ekkert betra en hvert annað hugarfar.

Gyðingar og kristnir eru ekkert verri en annað fólk … en það verður brakandi blíða í Neðra þann dag sem ég samþykki að þeir séu betri.

Og sjálfsagt meinti Skúli þetta ekki eins og það hljómaði. Ég er hins vegar hræddur um að Kristi hafi verið fúlasta alvara, honum fannst kanverska konan léleg og óverðug fyrir það eitt að vera kanversk … en hann var nú líka breyskur, mennskur maður, og barn síns tíma. Og Skúli er þá Kristi fremri að þessu leyti — hann kæmi ekki svona fram við útlending fyrir það eitt að vera útlendingur! Enda nýtur Skúli, og við öll, tvö þúsund ára framþróunar mannlegrar hugsunar síðan Kristur var uppi.

Í huga sumra Bandaríkjamanna — einkum þeirra sem eru með orðið liberty á heilanum — er orðið liberal eitthvert versta skammaryrði sem ensk tunga býður upp á.

Orðið libertarian þýðir síðan allt annað, og þeir sem kalla sig libertarian gefa flestir lítið fyrir bæði liberals og hina liberty-hneigðu hatursmenn þeirra, og kasta atkvæðum sínum jafnvel í einhvern sérvitringaflokk með enn minna fylgi en Frjálslyndir eða Framsókn.

Vel á minnst, frjálslyndir. Á íslensku háttar ámóta skringilega um orðin „frjálshyggju“ og „frjálslyndi,“ en þessar tvær hneigðir rúmast illa í sama kollinum. Jafnvel ekki í sama vinahópnum, þegar um hastarleg tilfelli er að ræða. Frjálslyndum og frjálshyggnum lyndir oft (hygg ég) alveg bölvanlega saman, því að lyndir eru yfirleitt jafnaðarmenn, og hyggnir ójafnaðar.

Af orðanna hljóðan virðist helsti munurinn á frjálshyggju og frjálslyndi vera að frelsisástin tengist hyggjuviti í öðru en lundarfari í hinu. Enda er alkunna að orðanna hljóðan er sjaldnast brúkleg til skilningsauka.

Hitt er hins vegar morgunljóst: orðið frjálslyndi er á hraðri niðurleið — og tók einmitt væna dýfu í dag.

Við óskum öll Magnúsi Þór til hamingju með stýrimannsembættið á óásjálegri bátskænu sem marar í hálfu kafi. Nú þegar Baugsmálið er frá mega hinir raunverulegu máttarstólpar samfélagsins — aðflutta vinnuaflið — fara að vara sig!

Framfaramaðurinn Gandálfur og framsóknarforynjan X-Balrog.

Í Hringadróttinssögu er hádramatísk viðureign þar sem hetjan Gandálfur grái sundrar brúnni í Khazad-dûm undan skrímslinu Balrog, en í fallinu nær ófreskjan að krækja logandi svipu sinni um kné Gandálfs og þeyta honum með sér niður í botnlaust gljúfrið.

Þarna var ég virkilega óánægður með Tolkien. Af hverju þurfti hið illa endilega að fá að gera svona herfilegan óskunda í kveðjuskyni þegar því var sparkað út?

En að allt öðru. Nú hefur Guðni Ágústsson, sem er aaalveg að fara að hrapa úr brúnni og frá völdûm, komist upp með að krækja í 16,4 milljarða króna og þeyta þeim með sér niður í þá botnlausu hít, sauðfjárbransann, næstu átta árin.

Ef einhver skyldi fá þá flugu í höfuðið að þetta væri ekki markviss ráðagerð, þá gerir Guðni dúsunni upp nokkur „markmið“, þeirra á meðal:

„Að örva markaðsvitund bænda og afurðastöðva og halda jafnvægi milli framleiðslu og eftirspurnar“

Að örva markaðsvitund bænda með því að hafa þá á framfæri ríkissjóðs! Það er eins og að efla sjálfstæða hugsun fólks með því að halda fyrirlestra yfir því, eða stuðla að friði og öryggi í heiminum með því að kalla út herinn, eða hvetja til holls mataræðis með því að gefa út frímiða á McDonalds — í átta ár!

Mörgum þykir hin skrautlega og málefnafælna orðræða Guðna skemmtileg. En þetta skemmtiatriði er of dýrt. Hvers vegna helst honum uppi, í miðju hrapinu ofan í gljúfrið í Khazad-dûm (þ.e. niður í stjórnarandstöðu), að draga fjárlög næstu tveggja kjörtímabila niður í þetta botnlausa og forneskjulega ríkisstyrkjagljúfur? Eru fjármála- og forsætisráðherra ekki menn til að segja nei? Vilja þeir þetta? Eða hefur Guðni eitthvert tak á þeim?

Vilji ríkið „halda“ jafnvægi á milli þeirra vinkvenna, framleiðslu og eftirspurnar, þá er til einföld og ódýr aðferð: að láta þær báðar í friði.

Á vinstri kantinum á mbl.is er kassi með fyrirsögninni „Helstu mál.“

Þetta líkar mér; það er vesen að lesa allar fréttir, og nógu illa nýti ég tíma minn þótt ég sói honum ekki líka í fréttir eins og „Talsverðar skemmdir þegar eldur kviknaði út frá tölvu.“

En í kassanum „Helstu mál“ eru núna tvö mál:

• Saddam Hussein tekinn af lífi — síðasta frétt fyrir átta dögum
• Byrgið — síðasta frétt fyrir fimm dögum, og svo ekkifrétt í morgun: „Byrgismál rannsakað áfram“

Það eru líklega góðar fréttir að það séu engar fréttir.

—

Eftir hverju skilgreinast annars „helstu mál?“ Er til dæmis smámál að N-Kóreumenn séu sagðir aðstoða Írana við undirbúning kjarnorkutilraunasprengingar neðanjarðar? Kannski er ekki hægt að flokka mál undir „helstu mál“ nema það sé hægt að flytja fleiri en eina frétt um þau. Og kannski er þessi frétt smámál einfaldlega vegna þess að heimildir um þetta giftusamlega milliríkjasamstarf eru … ja, skoðum bara:

Yfirvöld í Norður-Kórea eru að aðstoða Írana við undirbúning kjarnorkutilraunasprengingar neðanjarðar, samkvæmt heimildum breska blaðsins Daily Telegraph [...]. Þetta kemur fram á fréttavef Ha’aretz.

Ég las þetta þá af mbl.is, sem þýddi það af haaretz.com (beint undir auglýsingunni „Meet Jewish Singles Near You“), sem kópí-peistaði það upp af telegraph.co.uk, sem hafði það eftir … ónefndum heimildum.

—

Önnur frétt um þessar mundir er sú að óveður geisi í Evrópu „og hafa tveir látist í umferðarslysum í Þýskalandi.“

Ekki vil ég gera lítið úr dauðsföllum, en í framhjáhlaupi má geta þess að 4.569 manns dóu í umferðarslysum í Þýskalandi árið 2006 að desember frátöldum … þ.e. hátt í fjórtán á dag. Það var örugglega fjandi hvasst í Evrópu, en varla er ólán þessara tveggja vegfarenda til marks um það?

—

Sterkasti gúrkuvísirinn er þó þessi fyrirsögn á forsíðu pappírsmoggans: „Lögregla kölluð að heimili vegna deilna um tölvunotkun.“

Þegar ég var unglingur stóðu einmitt oft deilur um tölvunotkun mína. Sjaldan sigaði móðir mín þó lögreglunni á mig. Og aldrei lenti það á forsíðu Moggans.

Atli virðist vera í prýðilegum félagsskap á blogg.is (sem ekki skyldi rugla saman við hið feigðarföla blog.is)

Æi, þurfti nú Atli Harðarson að koma og eyðileggja allt.

Ég er mjög gramur út í hann núna.

Það er vegna þess að ég neyðist til að tengilblogga í annað skiptið á nokkrum klukkutímum … og viðurkenna að þetta er bara assvíti skemmtilegt innlegg hjá honum.

(Og ekki vanþörf á skemmtuninni eftir kvöldstund með Chernobyl-börnum.)

„A.m.k. lærir enginn gagnrýna hugsun af því einu að meðtaka klisjur um gildi hennar“ — gullið. Ég fer að sofa skælbrosandi.

Ég hef bara tvennt við pistil hans að athuga:

1. Atli hefur varla verið neitt meira dæmigert barn þá en hann er dæmigerður fullorðinn maður nú. Það er varasamt að draga ályktanir um fólk almennt af því hvað áhrif innræting í barnaskóla hafði (eða hafði ekki) á Atla Harðarson.
2. Þessir tveir áróðursmenn voru kommúnisti og kirkjufrú. Eitt af því sem kommúnistum er sérstaklega í nöp við er kirkjur. Og það er oft gagnkvæmt, a.m.k. tók hann fram að svo var í tilfelli þessarar prestsfrúar. Kannski er meinhollt og þroskandi að láta toga í hægri handlegginn ef — og aðeins ef — jafnfast er togað í þann vinstri.

Niðurstaða síðara atriðisins liggur ljós fyrir, bláköld og ógnvænleg: mótvægi.

Við þurfum að draga þá nauðuga viljuga inn í barnaskólana okkar: múslimana, búddistana, Bahá’í-fólkið (sem verður líklega að þvinga til trúboðs með hörðu, þar sem þau banna sér það sjálf), framsóknarmennina, og — Guð sé oss næstur — Gunnar Þorsteinsson. Og guðleysingjana, vitanlega. Helst einhverja vel valda ofstækismenn úr hverjum flokki til að hræða líftóruna úr börnunum svo að þau drattist til að mynda sér skráp og eigin skoðanir. Hver sá heilaþvegill sem fer heim um eftirmiðdag án þess að ókvæðisorð ungra innblásinna hugsuða hafi dunið á honum skal telja sig hafa brugðist þann daginn.

We have a mission, ladies and gentlemen.

Ég fæst hér sjaldan við tengla- og tilvitnanablogg en allt á sér undantekningar (líka sú regla, en það er önnur saga).

Sverrir Jakobsson hefur lagst með Stefáni Pálssyni (eins gott að klára þessa setningu strax) á þær verðugu árar að koma Moggablogginu um kring með formælingum í lok hverrar færslu. Nokkrir þarlendir bloggfuglar hafa hnýtt í þetta athæfi og það finnst Sverri fyndið …

enda hlýtur það að teljast saga til næsta bæjar að tveir einstaklingar nái að leggja fjölmennasta netsamfélag landsins í einelti. Er Moggabloggið óðum að verða kúgaðasti meirihlutahópur landsins – að Þjóðkirkjunni frátaldri.

Megi Moggabloggsaðsókn réna niður í messumætingu!

Íslendingur röltir með tvo erlenda gesti eftir Austurvelli, í einkennisbúningi fjármálageirans og fínum frökkum, napurt í veðri.

Íslendingur: „And this is the parliament building, where the MPs make laws that the president will sign …“

Erlendingur: „Have you seen him?“

Íslendingur: „What?“

Erlendingur: „Have you seen the president?“

Íslendingur: „Oh yeah. The president of Iceland? Everybody has seen him. I’ve seen him naked!“

Eru ekki einhver viðurlög við svona tali um holdgert einingartákn þjóðarinnar?

… þau sem eru með það á heilanum að mannfólkið skiptist í hópa, og okkur hin.

Og hópahausarnir halda að þeirra hópur sé betri en allir hinir.
Að því leyti (meðal annars) erum við hin betri en þeir.