Skildi það ekki heldur hafa komið skýrt fram þá er svarið við þinni síðustu spurningu: “Já” og læt ég þar við þetta mál standa.

Hins vegar reikna ég fastlega með því að það hafi komið skýrt fram að ég átti erfitt með að komast í gegnum langlokuna með fulla meðvitund.

“Allir þeir, sem ritað mál lesa með svolítilli íhugun, munu hafa veitt því athygli, að stundum er sem ský eður myrkva dragi alltíeinu fyrir vitsmuni höfunda, svo að líkja mætti hugsunargangi þeirra við rugl í manni, sem hlotið hefur skyndilega blæðingu á heilann. Ég hef einu sinni verið sjónar- og heyrnar-vottur að áfalli af því tagi, og síðan hefir þessari skelfingu oft þyrmt yfir mig, þegar ég hef verið að gaufast gegnum ritþokur blaða eða bóka: Guð almáttugur! Hefur blessaður maðurinn fengið heilablóðfall, meðan hann var að skrifa þetta? En svo koma kannski dálítil klárheit á milli, og þá sé ég að maðurinn hefur ekki fengið heilablóðfall, og þá verð ég aftur glaður og kátur. Þetta ástand sálarinnar og afleiðingar þess á hið ritaða mál verður hér kallað ruglandi. Það er kvenkynsorð og beygingarlaust eins og hrynjandi og verðandi.”

Mikið varð ég glaður og kátur að sjá þig meika sens þarna undir lokin.

Vandamálið með hugtakið “kynþátt” er að það er mun gildishlaðnara [...] Orðið kynþáttur gefur í skyn að fólk sem tilheyri slíkum hópi eigi meira sameiginlegt en útlitseinkennin og að slíkt sé ákveðið frá fæðingu. Það er eitthvað sem þú ert, ekki eitthvað sem þú hefur áhrif á.

Þetta lýsir líklega einmitt muninum á orðnotkun þinni og minni. Fyrir mér gefur orðið kynþáttur ekki í skyn þann verðleikamun sem rasistum er svo umhugað um. Það er mun gildishlaðnara í þínum huga en í mínum.

Þú segir að skilgreining mín lýsi „útlitseinkennahópi.“ Já. Það er betra orð yfir það sem orðið kynþáttur dregur upp í huga mínum.

Þú: „kynþættir eru ekki til“
Ég: „það sem þú fellir undir hugtakið kynþátt en ég ekki, er ekki til.“

Án tillits til þess hvort orðnotkun þín er „réttari“ en mín eða ekki, skýrir þessi munur það að hugmyndir okkar um kynþætti virðast mismunandi; þær eru það ekki að neinu ráði í raun.

Meikar það sens?

„The concept of race is a social and cultural construction. . . . Race simply cannot be tested or proven scientifically“

og

„It is clear that human populations are not unambiguous, clearly demarcated, biologically distinct groups. The concept of ‘race’ has no validity . . . in the human species.“

Þetta virðist vera þín afstaða, og Agnars Helgasonar líka: „Með tímanum munu fjölmiðlar, stjórnmálamenn og almenningur vonandi átta sig á því að búið er að gefa hugtakinu kynþáttur vísindalegt dánarvottorð.“ En Wikipedia bætir við: „Nevertheless, many scientists, including some anthropologists, reject this position.“

(Svosem ekkert merkilegt að hægt sé að finna einhverja mannfræðinga á öndverðum meiði; það eru örugglega til eðlisfræðingar, a.m.k. að nafni til, sem hafna almennu afstæðiskenningunni.)

Fljótt á litið virðist mér dánarvottorð Agnars um hugtakið kynþátt vísa nákvæmlega til þeirrar hugmyndar að kynþáttaflokkun sé þýðingarmikil og vísindaleg og segi okkur eitthvað raunverulegt og mögulega hagnýtt og gefi okkur einhvern verðmætan skilning á einstaklingum og hópum, skilning sem mætti fara eftir í vísindum og stjórnmálum, og það sé andlát þeirrar hugmyndar sem lýst er yfir.

Því andláti fagna ég líka.

Hann segir: „Niðurstaðan er þá sú að kynþáttahugtakið er ekki nothæft til að lýsa hópaskiptingu mannkyns.“ Sama segi ég; ekki „nothæft,“ þ.e. þá hópaskiptingu sem það framkallar tel ég ekki hafa nokkurt praktískt eða fræðilegt notagildi. Það er ekki það sama og að segja að kynþættir séu ekki til.

Líklega stafar óeining okkar af því að við séum ekki að tala um nákvæmlega sama hlutinn — eins og svo oft þegar óskeikula huga greinir á. : )

Minn skilningur á orðinu kynþáttur? Þorri mannkyns utan mannfræðideilda háskóla heimsins segist líklega (án þess að ég hafi spurt, það viðurkennist) skynja kynþætti og mun þeirra, í útliti fólks, og séu menn beðnir að flokka safn af andlitsmyndum í mismunandi kynþætti mun þeim líklega bera saman að miklu leyti. Hugtakið kynþáttur hlýtur þá að vera til, þótt ekki sé nema sem tilraun til að grípa þessa almennu skynjun í einhvers konar skilgreiningu og gefa henni nafn svo að hægt sé að tala um hana. Orðið „kynþáttur“ er það nafn í mínum huga.

Ef ég lít á mynd af James Earl Jones og segi „þessi maður er af öðrum kynþætti en ég,“ þá er það ekki rangt hjá mér … það hefur ekki mikla þýðingu, en það er ekki rangt. Munurinn sem ég vísa þar til er ekki ímyndun ein. En hann er heldur ekki það sem Agnar Helgason er að tala um. Ég er að tala um útlitsmun sem blasir við, og hef engan áhuga á hversu mörgum prómillum af erfðaefni skakkar á milli mín og hans, hvað þá heldur einhverjum hugmyndum um mismunandi innri eiginleika eða verðleika þessara svonefndu „kynþátta.“

(Og svo að það komi fram: þegar ég sé mynd af James Earl Jones er ekki fyrsta hugsun mín „þetta er svertingi.“ Hún er „þetta er Svarthöfði.“ Og það er engin óvirðing. Þvert á móti: mér þætti mjög eftirsóknarvert að hafa röddina hans.)

Tillagan mín að skilgreiningu var í samræmi við þennan skilning minn á orðinu, nema hvað hún var ekki nógu sértæk: þú gagnrýndir hana réttilega á þann veg að kynþættir skilgreinist ekki af hvaða útlitseinkennum sem er. Gott og vel: þau einkenni sem helst skilgreina kynþætti í huga fólks eru þau sem eru „meira arfgeng“ en önnur. Rauðhært par getur ekki endilega af sér rauðhært barn og hávaxið par getur ekki endilega af sér hávaxið barn. En þeldökkt par getur nokkuð örugglega af sér þeldökkt par (albinóar eru til, en afar fágætir), og par með japanska lögun augnaumgjörðar getur nokkuð örugglega af sér barn með það einkenni. Útlitseinkenni sem kynþættir þykja skilgreinast út frá eru þá áberandi einkenni sem erfast nokkuð örugglega ef báðir foreldrar hafa þau.

Slík einkenni skynjast sem kynþættir líklega vegna sögulegs aðskilnaðar hópa með fjarlægð eða tungumáli eða menningu. Þetta er ekki skrítið: í fortíðinni var mun minna um tækifæri til ferðalaga á milli heimshluta, og mun erfiðara að læra önnur tungumál og kynnast öðrum menningarheimum. Þetta hefur örugglega hamlað blöndun og þannig ýtt undir útlitslegan mun.

Kosturinn við þetta er að bæði landfræðilegur og língvístískur aðskilnaður hefur væntanlega þverrandi áhrif með tímanum nú þegar samgöngur og samskipti verða ört auðveldari. Við getum því haldið í vonina að kynþættir verði brátt ekki lengur til. En í nútíðinni, að halda því fram að eitthvað sem þorri mannkyns skynjar sé „ekki til“ … það er veruleikaafneitun sem angar af orþódoxíu eða öfgakenndri pólitískri rétthugsun. En það er ekki það sem þið Agnar haldið fram. Þið eruð ekki að tala um þennan útlitsmun sem ég vil meina að þorri mannkyns skynji og hugsi um sem „kynþætti.“ Þið eruð tala um breiðari skilning hugtaksins kynþáttur.

Ef þið viðhefðuð sömu merkingu orðsins og ég, þá mynduð þið ekki segja „kynþættir eru ekki til“ heldur „kynþættir hafa enga þýðingu.“

Ef túlka má staðhæfingu ykkar Agnars úr ykkar mállýsku yfir í mína mállýsku (þar sem orðið „kynþáttur“ hefur ofurlítið öðruvísi merkingu), þá erum við líklega á sama máli. Á sitthvoru málinu. : )

Satt?

Vandamálið með hugtakið “kynþátt” er að það er mun gildishlaðnara en skilgreiningartillagan þín. Sú skilgreining sem þú leggur til lýsir “útlitseinkennahópi” eða einhverju í þeim dúr þar sem pláss er fyrir fitubollur jafnt sem svertingja. Það er í sjálfu sér ekkert slæmt, en ég veit ekki til þess að fitubollur séu kynþáttur. Orðið kynþáttur gefur í skyn að fólk sem tilheyri slíkum hópi eigi meira sameiginlegt en útlitseinkennin og að slíkt sé ákveðið frá fæðingu. Það er eitthvað sem þú ert, ekki eitthvað sem þú hefur áhrif á.

Frekar en að fara í málalengingar um þetta mæli ég með gúglun á “kynþáttur” og “race”. Ég fann í fljótu bragði þessa tvo tengla sem útskýra hvað ég á við:
http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=3771
http://en.wikipedia.org/wiki/Race

Nei, hættu nú alveg.

Ef ég get barn við konu minni (ef hún væri til og náhvít; sem stendur er hún hvorugt) og barnið fæðist og reynist „kolsvart“ eins og gamla konan hefði orðað það, og líkist mjög Ndebelea frá suðvestanverðu Zimbabwe, er það þá bara fullkomlega eðlilegt og ekkert óvænt, af því að „kynþættir eru ekki til?“

Eða er spurningin ógild og merkingarlaus vegna þess að „svart“ er ekki til og „útlitseinkenni“ eru ekki til og við sem notum slík bullorð erum bara haldin litafordómum og útlitsfordómum og skulum fordæmast?

Er þetta ekki fáránlega ýkt birtingarmynd þeirrar annars göfugu viðleitni að sýna öllum virðingu? Neita bara að hugtakið sé til?

Mig langar að skilja hvað þú átt við nákvæmlega. Hér er tillaga að skilgreiningu:

Kynþáttur := hópur, hlutmengi mannkynsins, sem skilgreinist af arfgengum útlitseinkennum sem einstaklingar í menginu eiga almennt sameiginleg innbyrðis, en eiga almennt ekki sameiginleg með öðrum utan mengisins.

Vissulega skilgreinast margir á óljósum mörkum hópsins, og slík hlutmengi geta skarast, vegna óljósra útlitseinkenna. Það eru bara Sorites-rök, það þýðir ekki að slík hlutmengi mannkyns séu ekki til.

Er rangt að nota orðið „kynþáttur“ yfir þessa skilgreiningu, af því að fordómafullt fólk leggur fleiri og ókræsilegri merkingar í orðið? (Þ.e. telur það segja eitthvað um greind eða göfuglyndi eða aðra verðleika.)

Eða er bara rangt að nota það orð yfirleitt, af því að það er svo ljótt og móðgandi?

Eða er bara rangt að viðurkenna yfirleitt, burtséð frá orðum, að svona hlutmengi séu til?

Eða er bara rangt að hugsa um þau, við verðum að ritskoða okkur til að fyrirbyggja ljótar hugsanir, svo að það er praktískast að láta eins og þau séu ekki til?

Meinar þú eitthvað af ofangreindu, eða eitthvað allt annað?

“En, haha!”, segir þú, “Hvað ef hún meinti vel?”. Þetta er reyndar áhugaverð heimspekileg spurning. Ef ég lem barn í klessu til þess að kenna því mannasiði, er það þá ekki misþyrming af því að ég meinti vel? Jú, auðvitað.

Það eru þó til dæmi um að málsbætur megi finna í vilja. Það er betra að drepa mann af gáleysi en úthugsað. Fórnarlambið er engu að síður dautt, þótt það hafi ekki verið viljandi. Sagan er kynþáttafordómafull (djöfulsins orðskrípi) hvort sem Bannerman ætlaði sér það eða ekki.

Ef það er hægt að drepa fólk af gáleysi, þá hlýtur að vera hægt að skrifa fordómafulla sögu af gáleysi.

Erum við þá öll rasistar ef við gáleysumst og vitum ekki betur? Nei, ekki hatarar, en þú hittir naglann aftur á höfuðið með uppfræðsluna. Ef maður veit ekki betur, þá er maður sennilega haldinn fordómum. Ég flokka það til dæmis undir kynþáttafordóma að halda að kynþættir séu til og tala um þá eins og sjálfsagðan hlut. En svona eru þrautþjálfaðir ethno-decentralized mannfræðingar skrýtnir.