Ásgeir Hannes Eiríksson.
Af hverju er mynd af honum hér?
Það er nú það.
Um daginn skrifaði Anna nokkur smápistil um aumlega viðleitni gifts manns til að fá hana til fylgilags við sig.
Ágætt framtak að hæðast að svona mönnum fyrst hún nennir, en svo tengdi Parísardaman á pistilinn og kallaði hann „frekar skemmtilega lýsingu á því hvað karlmenn eru oft mikið ÖM.“
„Oft?“ Hvað þýðir það, svona þriðjungur okkar? Eða við allir, svona þriðja hvern dag?
Anna skrifaði næstum þúsund orða ritgerð um þennan mann. Gefur það ekki til kynna að hún upplifi þennan mann sem jaðartilfelli; að karlmenn séu hreint ekkert oft svona mikið ÖM?
Þeir eru vissulega til, og við hinir grúfum höfuð í hendur þegar við horfum upp á aðfarir þeirra. Og grúfum enn dýpra þegar við sjáum þeim verða ágengt. Það eru nefnilega til konur sem svona vitleysa virkar á. Enda hefði þessi tilhneiging annars horfið úr genamenginu fyrir löngu, eða a.m.k. um leið og það fór að verða almennt viðurkennt að samþykkis konunnar væri nú eiginlega þörf.
(Reyndar má víst „leiða líkur að því að fimmti hver karlmaður sé nauðgari“ skv. grein sem hin velviljaða en breyska ritstjórn Múrsins fékk af sér að birta; kannski nægir þessi meinti fimmtungur þá til að viðhalda meintu ójafnvægi á milli gæða karlkyns og kvenkyns. Ég leyfi mér að efast. Ég leyfi mér líka að vona að á meðal þeirra tíu karla sem setið hafa í ritstjórn Múrsins séu færri en tveir nauðgarar. Og ennfremur leyfi ég mér bersýnilega að ráfa langt frá efninu. Úbbs.)
Nú ætti ég ekki að væla, það er ekkert nýtt að karlkynið sé blammerað í heild sinni fyrir bommertur hinna fáu. En blammeringin er örlítið dæmi um umfjöllunarefni þessa pistils.
Sumum verður, eins og Arngrímur rakti nýlega, tíðrætt um hve karlmenn eða gyðingar eða svertingjar „eru oft mikið ÖM.“ Og áróðursmenn sem þykjast tala í nafni múslima voru á dögunum í óðaönn að uppfræða hlustendur sína um hve Danir „eru oft mikið ÖM.“ Og á grundvelli þessara örfáu og óheiðarlegu (en því miður áhrifamiklu) múgæsingamanna þykjast sumir sjá hve múslimar „eru oft mikið ÖM.“
Í partýi í gærkvöldi var ég uppfræddur um að á skemmtistaðnum Pravda væri allt morandi í Portúgölum og Tælendingum, sem væru alveg sérstaklega ÖM. Þetta þótti versta mál, og var rætt hvernig mætti takmarka þetta við dyrnar með því að spyrja þá alla um skilríki. „Þetta kemur allt í stórum hópum,“ svo að ef einhver gleymir skilríkjum er hann skilinn eftir úti og þá vonandi hætta hinir við líka. Eitthvað verður nú að gera. Annars fyllist allt af „þessu.“
Fyrir réttum mánuði sat ég á kaffihúsi í Nicosia á Kýpur og lenti á kjaftatörn við tvo miðaldra Kýpur-Grikki, ákaflega vingjarnlegt fólk. Talið barst að norðurstrumpunum, Kýpur-Tyrkjum, og samstundis dimmdi yfir. „You are from Scandinavia where everybody behaves well — you don’t know the Turkish mentality,“ útskýrðu þau. Ég hafði ekki getið þess að ég var bara sunnan línunnar þennan eftirmiðdag, en bjó annars sem heimilisgestur hjá þessum ægilegu Tyrkjum á norðurhliðinni og varð furðulítið meint af tyrkneska hugarfarinu. Gestgjafar mínir voru slíkt eðalfólk að leitun er að öðru eins; hugarfar þeirra virtist hnökralaust — fyrir utan stöku styggðaryrði um suðurstrumpana, Kýpur-Grikki.
Us & Them.
Það er alveg stórmerkilega útbreiddur geðsjúkdómur að hugsa kolvitlaust um tengsl einstaklinga og hópa: skilgreina einstakling alfarið út frá einhverjum hópi sem hann tilheyrir, og skilgreina hóp út frá einhverjum örfáum einstaklingum sem uppúrþurru eru gerðir að fulltrúum hans. Þú ert Tælendingur — jah, þá veit ég sko nákvæmlega hver og hvað þú ert. Og ég hitti einu sinni Tælending. Tvo, meiraðsegja. Eftir það veit ég sko nákvæmlega hvernig Tælendingar eru.
Það fer samt eftir hópnum. Af öðrum og betri skrifum Parísardömunnar virðist mér líklegt að henni þyki svona hópadómar hræðilegir þegar hópurinn er Portúgalir eða Tælendingar, eða gyðingar, eða svartir. Parísardaman virðist nefnilega vera ágætasta manneskja. Það gerir þetta bara ennþá meira svekkjandi. Jafnvel ágætasta fólki þykir allt í lagi að hugsa svona um karlmenn. Þetta er viðtekið, samþykkt. Karlmenn má skilgreina út frá verstu eintökunum. Karlmenn eru „fair game.“
Hvers vegna er orðið kvenfyrirlitning algengt, en orðið karlfyrirlitning varla til nema sem útúrsnúningur örfárra? Kannski vegna þess að karlfyrirlitning er sjálfsögð og eðlileg og viðurkennd og þykir ýmist fyndin eða raunsæ. Er nokkur þörf á orði yfir það sem ekki þarf að ræða?
Og karlfyrirlitning er svosem sakleysisleg við hliðina á stóru systkinum hennar í fyrirlitningarfjölskyldunni, kynþátta- og trúflokkafordómum. En jafnvel sá fjandi þrífst ágætlega í annars góðu fólki. Þau sem útskýrðu fyrir mér Pravdavandamálið eru ekki vont fólk frekar en Parísardaman. Þetta snýst ekki um þau loðnu orð „góður“ og „vondur.“ Það snýst um hvað orðið „allir“ þýðir:
-
Höfundar Jim Crow-laganna um aðskilnað svartra og hvítra unnu örugglega af heilum hug og töldu lögin vera til hagsbóta fyrir alla. Þ.e.a.s. alla sem einhverju máli skiptu: hvíta.
-
Útilokun Tælendinga héðan og þaðan er öllum fyrir bestu. Ekki Tælendingunum, samt. Þeir teljast bara ekki með í „öllum.“ Þeir eru hinir.
(Annars er það líklega hverjum manni til velfarnaðar að komast ekki inn á Pravda. En það er önnur saga.)
-
Thomas Jefferson var aðalhöfundur sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna og skrifaði þar undir þessi sögufrægu og göfugu orð:
We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.
(leturbreyting mín)
… en hann átti sjálfur meira en 650 þræla um ævina. „All men“ innihélt nefnilega bara menn. Kannski konur líka, í huga hins víðsýna Jeffersons. En vitanlega ekki svertingja. Og þaðan af síður Tælendinga.
Þeir sem aldrei sjá einstaklinga og þurfa eilíflega að hugsa allt í hópum, dæma alla út frá hópum … þeir eru ÖM.
Allir sem einn.
